Κριτική της Βικτωρίας Ιωσηφίδου
Μία συγκλονιστική παράσταση, σκληρή και ταυτόχρονα
βαθιά ανθρώπινη, είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε στο θέατρο Αριστοτέλειον. Πρόκειται για τον
«ΦΟΝΙΑ», με πρωταγωνιστή τον τεράστιο ηθοποιό Μιχάλη Σαράντη και μία πλειάδα
ακόμη αξιόλογων ηθοποιών, που έδωσαν μοναδικές ερμηνείες.
Παρακολουθούμε τη ζωή μιας οικογένειας σε ένα χωριό
της Ηλείας, περίπου κάπου στα 1960. Ο σύζυγος, Γιάννος, η σύζυγος, Δήμητρα, μία
κόρη και ένας μικρός γιος. Ο άντρας, σκληρός και άξεστος αγρότης,
κακομεταχειρίζεται τη γυναίκα, που την έχει σαν αντικείμενο μόνο για τη
σεξουαλική του ικανοποίηση, χωρίς κανένα συναίσθημα και καμιά ανθρωπιά. Η γυναίκα
βασανίζεται και δυσκολεύεται να υποφέρει και να αποδέχεται το άδικο.
Δυστυχισμένη και μονίμως κακοποιημένη, προβληματίζεται για τη δύσκολη ζωή της.
Τότε εμφανίζεται ο κλαρινίστας Χρήστος, φίλος του
Γιάννου, που μαθαίνει στον Γιάννο κιθάρα και τον παίρνει μαζί του στα πανηγύρια
για να βγάλει κι αυτός ένα παραπάνω μεροκάματο. Ο Χρήστος είναι διαφορετικός.
Αντιλαμβάνεται τη μαύρη ζωή της Δήμητρας και πολλές φορές, καθώς είναι στενός
φίλος, τη γλιτώνει από τα χέρια και την κακοποίηση του συζύγου της.
Η γυναίκα θεωρείται από το χωριό κάπως αλλαφροΐσκιωτη.
Δεν κάνει πολλές παρέες με άλλες γυναίκες και κουτσομπολιά, μα προτιμά να
κάθεται κάτω από μια φλαμουριά, στη γαλήνη, και να ρεμβάζει τη φύση. Η παράξενη
συμπεριφορά της πολλές φορές προκαλεί τα σχόλια και τα γέλια των ανδρών, μα και
όλης της υπόλοιπης κοινότητας.
Ένα αίσθημα αναπτύσσεται ανάμεσα στη Δήμητρα και τον
Χρήστο, η οποία για πρώτη φορά συναντά ανθρωπιά, ζεστασιά, τρυφερότητα και συναίσθημα.
Όταν ανακαλύψει κάποια στιγμή την παράνομη σχέση, ο Γιάννος θα γίνει έξαλλος
και αλλόφρων θα κατακρεουργήσει την δύσμοιρη
σύζυγό του.
Τι θα πουν τότε τα δικαστήρια; Τι θα καταθέσει η
κοινωνία του χωριού; Ποια θα είναι, εντέλει, η ετυμηγορία των ενόρκων και των
δικαστών;
Ο πολύπειρος Βασίλης Κατσικονούρης μάς παραδίδει μια
βαθιά και διεισδυτική σπουδή πάνω στην τραχιά ελληνική πατριαρχία. Το έργο
πραγματεύεται τη βία, την ανοχή μα και τη σιωπή με αριστοτεχνικό τρόπο, χωρίς
να φτάνει σε εύκολες καταδίκες, αλλά φωτίζοντας με μαεστρία όλες τις πτυχές του
τραγικού αυτού δράματος. Στο τέλος, θύτες και θύματα αποδεικνύονται, εντέλει,
όλοι θύματα.
Σε όλη τη διάρκεια απολαμβάνουμε την υπέροχη
ντοπιολαλιά που αποδίδει ο συγγραφέας στους διαλόγους και εντρυφούμε στις
ανθρώπινες σχέσεις μέσα από έναν δεξιοτεχνικό νατουραλισμό.
Ο Πυγμαλίων Δαδακαρίδης λαμβάνει ένα ηθογραφικό δράμα
και το χειρίζεται με μαεστρία και ενσυναίσθηση. Τα σκοτάδια της σκηνής
αντιπαραβάλλονται με τα σκοτάδια των ψυχών. Σε κάθε σκηνή αγωνιούμε για την
επόμενη και η παράσταση χαρακτηρίζεται από έντονη αγωνία και ατμοσφαιρικότητα.
Συγκλονιστικές οι ερμηνείες, όλες μία και μία,
καταθέτουν με τον πιο ρεαλιστικό τρόπο το απόλυτο δράμα και αναδεικνύουν με
ωμότητα τις τραγικές ζωές των ηρώων.
Πρωταγωνιστής ο τεράστιος ηθοποιός Μιχάλης Σαράντης, απόλυτα
μεταμορφωμένος στον αγροίκο χωριάτη. Με καμπουριασμένο το σώμα του, το μουστάκι
και την ιδιαίτερη χωριανή προφορά, αποδίδει με όλο του το είναι τον χαρακτήρα
του Γιάννου.
Δίπλα του, στον ρόλο της Δήμητρας, η Άννα Καλαϊτζίδου
στέκεται περήφανη μα και πληγωμένη. Ένας αγέρωχος χαρακτήρας, που όμως
λαβώνεται καθημερινά από τη σκληρή χωριάτικη ζωή και την κακομεταχείριση του
συζύγου.
Στον ρόλο του Χρήστου, ο Μάρκος Παπαδοκωνσταντάκης
αποδίδει απόλυτα πειστικά τον κλαρινίστα της εποχής, έναν κλασικό επαρχιώτη,
που όμως φαίνεται πως η μουσική τον έχει κάπως εξευγενίσει.
Όλα τα παραπάνω λαμβάνουν χώρα σε ένα εντυπωσιακό
σκηνικό της Νατάσας Παπαστεργίου, πραγματικό έργο τέχνης. Ένα περίτεχνο, μάλλον
αιωνόβιο δέντρο, με πλεγμένο κορμό σαν ελιά, που ταυτόχρονα απεικονίζει, σε
ένταση και έκταση, το σώμα και το κεφάλι μιας ταλαιπωρημένης και πολυπονεμένης
γυναίκας που κραυγάζει. Πόσες άραγε κακοποιήσεις να έχει αντικρύσει το δέντρο
αυτό στην μακρά ζωή του; Τα φώτα, τα χρώματα και τα σκοτάδια έρχονται να
ολοκληρώσουν την υποβλητικότητα του σκηνικού. Τα φώτα επιμελήθηκε η Μελίνα
Μάσχα.
Στην τελική διαμόρφωση του όλου κλίματος συντελεί
τέλος και η πρωτότυπη μουσική του Φώτη Σιώτα.
Και τα ερωτήματα παραμένουν. Έχουμε ξεφύγει τάχα από
την βαθιά και τραγική πατριαρχία; Μήπως έχουμε πολύ δρόμο ακόμη αν
αναλογιστούμε τις όλο και πιο συχνές γυναικοκτονίες του σήμερα;
Ο «ΦΟΝΙΑΣ» είναι μία συνταρακτική, τολμηρή, ατμοσφαιρική
παράσταση, άριστα αποδομένη από τους ηθοποιούς και τον σκηνοθέτη, που αξίζει να
δείτε οπωσδήποτε.























