Γράφει
η Βικτωρία Ιωσηφίδου
Ο Όσβαλντ Άλβινγκ, ο γιος που έφυγε από την πατρική εστία σε ηλικία μόλις επτά ετών, επιστρέφει στην πατρίδα του, τη Νορβηγία, από το Παρίσι, ύστερα από πολλά χρόνια απουσίας. Ένας από τους λόγους της επιστροφής του είναι τα εγκαίνια του μεγάλου ορφανοτροφείου που έχτισε η μητέρα του Έλεν στη μνήμη του πατέρα του. Ο πάστορας Μάντερς, οικογενειακός φίλος και δεξί χέρι της Έλεν στην ολοκλήρωση των διαδικασιών για το ορφανοτροφείο, ετοιμάζεται μάλιστα να εκφωνήσει έναν εγκωμιαστικό επικήδειο λόγο για τον λοχαγό Άλβινγκ, πατέρα του Όσβαλντ.
Κι ενώ η εξωτερική εικόνα της οικογένειας φαντάζει
υποδειγματική, πάμπολλα μυστικά και ψέματα έρχονται να αποκαλυφθούν. Η αλήθεια
για τον μέθυσο και έκλυτο πατέρα, που περνούσε τις ώρες του στα πορνεία, για τη
δυστυχισμένη μητέρα που παρέμεινε στον γάμο για τα μάτια του κόσμου, ύστερα
μάλιστα από παρότρυνση του πάστορα, αλλά και για μια τραγική αρρώστια που
κληρονόμησε ο γιος εξαιτίας της έκλυτης ζωής του πατέρα του. Η Έλεν, θύμα του
καθωσπρεπισμού και της γνώμης του κόσμου, όχι μόνο παρέμεινε σε έναν
δυστυχισμένο γάμο, αλλά έστειλε και το παιδί της στο εξωτερικό, για να μην
είναι μάρτυρας της άσωτης ζωής του πατέρα του. Στην ιστορία συμμετέχουν ακόμη ο
γέρο Έγκστραντ, στενός συνεργάτης του πάστορα στις εργασίες για το
ορφανοτροφείο, και η κόρη του, Ρεβέκκα, υπηρέτρια - ψυχοκόρη της Έλεν.
Πολλές οι συζητήσεις και οι προβληματισμοί για την
κοινωνία, τα κοινωνικά πρέπει και τη γνώμη του κόσμου, που τελικά αναγκάζουν
μια γυναίκα να παραμείνει σε έναν δυστυχισμένο γάμο. Δυστυχία, απωθημένα, μια
ολόκληρη ζωή βυθισμένη στο ψέμα και στη θλίψη. Μια ψεύτικη βιτρίνα που κρύβει
μια κατεστραμμένη οικογένεια και ένα παιδί που καλείται να πληρώσει τα λάθη των
γονιών του. «Αμαρτίαι γονέων παιδεύουσι τέκνα».
Στην παράσταση, η σκηνοθετική και σκηνογραφική επιλογή
είναι να στηθεί ένα διάφανο σκηνικό από πλέξιγκλας και πλαστικό. Πιθανότατα,
επειδή μέσα από αυτή τη διαφάνεια πρόκειται να αποκαλυφθεί επιτέλους η αλήθεια,
να φανεί το ψέμα μέσα στο οποίο ζούσε η οικογένεια όλα αυτά τα χρόνια. Ίσως,
όμως, αυτό το ψυχρό υλικό να συμβολίζει και την ψυχρή ιδιοσυγκρασία των ηρώων,
αλλά και γενικότερα την ψυχρή ατμόσφαιρα της Νορβηγίας. Τα σκηνικά και τα
σύγχρονα κοστούμια είναι της Έλλης Ναλμπάντη.
Ο σκηνοθέτης Χάρης Πεχλιβανίδης προσεγγίζει ένα κλασικό έργο με σύγχρονη ματιά, αναδεικνύοντας τη διαχρονικότητα και την επικαιρότητα των μηνυμάτων του. Βασικός πυλώνας, όπως δηλώνει ο ίδιος, είναι η διάθεση να αναδείξει όσα έχει να μας πει ο Ίψεν στη σημερινή εποχή. Έτσι, η σύφιλη, η ασθένεια από την οποία προσβλήθηκε ο Όσβαλντ εξαιτίας του πατέρα του, αποκτά συμβολική διάσταση, παραπέμποντας στα σύγχρονα βάρη που κληροδοτεί η οικογένεια στα παιδιά της. Τα ψέματα, την απόκρυψη της αλήθειας, την εξάρτηση και την αδυναμία να ενηλικιωθούν και να πάρουν τα ηνία της ζωής τους στα χέρια τους.
Ένα ενδιαφέρον στοιχείο που παρατηρήσαμε στη
σκηνοθεσία είναι η συνεχής κίνηση του Όσβαλντ κυκλικά γύρω από τη σκηνή, σαν να
παρακολουθεί τα δρώμενα, ενώ στην πραγματικότητα δεν βλέπει ούτε ακούει τίποτα.
Σίγουρα, κάποιος συμβολισμός για την βαθιά άγνοια του ήρωα για τη ζωή της
οικογένειάς του, αλλά και την αδυναμία του να πράξει το οτιδήποτε. Όσον αφορά το
πώς κυλά η παράσταση και τις ερμηνείες των ηθοποιών, ο σκηνοθέτης πολύ
καλώς δίνει μια ελαφρότητα στο έργο
αποφεύγοντας οτιδήποτε υπερβολικά πομπώδες και τραγικό.
Η Έφη Σταμούλη που
επιστρέφει μετά από πολλά χρόνια στο θέατρο Αμαλία είναι άριστη και σπουδαία,
σε μια δυνατή αλλά λιτή ερμηνεία,
άλλωστε η μεγάλη κυρία του θεάτρου της Θεσσαλονίκης δεν χρειάζεται
συστάσεις. Ο Νικόλας Μαραγκόπουλος εμφανίζεται αρκετά ψυχρός και τυπικός στον
ρόλο του πάστορα, αφού μάλλον αυτός είναι και ο χαρακτήρας που θέλει να
αποδώσει. Δίπλα τους, ο Στάθης Μαυρόπουλος, δίνει έναν Έγκστραντ φυσικό και
πηγαίο, καταφέρνοντας να αποδώσει με ακρίβεια τόσο την ηλικιακή κατηγορία όσο
και τον ιδιαίτερο, αμφιλεγόμενο χαρακτήρα του. Σίγουρα, μία από τις καλύτερες
στιγμές του. Πολύ καλοί και οι νεαροί Γιώργος Μάρκος και Ειρήνη Ηροδότου, στους
ρόλους του Όσβαλντ και της Ρεβέκκας. Με τη νεανική τους ορμή και τον
αυθορμητισμό τους χαρίζουν πηγαίες, ζεστές στιγμές που φωτίζουν κάπως την βαριά
ατμόσφαιρα του έργου.
Όσον αφορά τη μετάφραση της Γλυκερίας Καλαϊτζή, είναι σαφής
και καθαρή και μας βοηθά να παρακολουθήσουμε το έργο με αμείωτο ενδιαφέρον,
απολαμβάνοντας τον λόγο του Ίψεν.
Στη διαμόρφωση της ατμόσφαιρας συμβάλλουν οι πολύ
όμορφοι φωτισμοί και τα σκοτάδια που δημιουργεί η Δήμητρα Αλουτζανίδου, τα
οποία σε αρκετές στιγμές εντυπωσιάζουν. Σίγουρα, πρόκειται για μια πολύ καλή
δουλειά. Σημαντική είναι και η συμβολή των μουσικών χαλιών και αποσπασμάτων, που ακούγονται κυρίως σε
κρίσιμες στιγμές του έργου και έχουν επιμεληθεί ο σκηνοθέτης και ο Γιώργος
Μάρκος.
Πρόκειται, λοιπόν, για μια ενδιαφέρουσα προσπάθεια
ανεβάσματος ενός σπουδαίου κλασσικού έργου, στο οποίο ο σκηνοθέτης προσθέτει
τις δικές του πινελιές εκσυγχρονισμού. Αξίζει να το παρακολουθήσετε, για τις δυνατές
ερμηνείες και τον αιχμηρό και
πρωτοποριακό λόγο του Ίψεν και τους προβληματισμούς που αυτός γεννά. Γιατί
είναι ένα έργο διαχρονικό, που εξακολουθεί να μας αφορά , φωτίζοντας τις
οδυνηρές αλήθειες πίσω από την επίπλαστη οικογενειακή ευτυχία, τον
καθωσπρεπισμό και την κοινωνική υποκρισία, με τα παιδιά να γίνονται συχνά τα
πιο αθώα θύματα των λαθών των γονιών τους.
Συντελεστές
Μετάφραση : Γλυκερία Καλαϊτζή
Σκηνοθεσία: Χάρης Πεχλιβανίδης
Κίνηση/ Βοηθός Σκηνοθέτη: Σοφία Παπανικάνδρου
Σκηνικά/Κοστούμια: Έλλη Ναλμπάντη
Φωτισμοι: Δήμητρα Αλουτζανίδου
Μουσική: Χάρης Πεχλιβανίδης - Γιώργος Μάρκος
Φωτογραφίες: Λευτέρης Τσινάρης, Τάσος Θώμογλου
Παραγωγή: Θέατρο Αμαλία- TooFarEast
Επί σκηνής
Έφη Σταμούλη
Ειρήνη Ηροδότου
Στάθης Μαυρόπουλος
Νικόλας Μαραγκόπουλος
Γιώργος Μάρκος























